
ŁEMKOWIE W CENTRUM 2026 Tradycja i współczesność. Dziedzictwo kulturowe społeczności łemkowskiej na Dolnym Śląsku
Poznaj historię, posłuchaj muzyki, zobacz współczesną sztukę i spotkaj ludzi, dla których łemkowskie dziedzictwo jest częścią rodzinnej historii i codzienności.
„Łemkowie w centrum” to seria wydarzeń, które łączą tradycję ze współczesnością i pokazują miejsce społeczności łemkowskiej w historii i kulturze regionu.
Język, muzyka, obrazy, rodzinne opowieści, symbole i tradycje przekazywane kolejnym pokoleniom – właśnie o tym jest tegoroczna edycja „Łemkowie w centrum”, która łączy historię i współczesność, pamięć i twórczość, osobiste doświadczenia i wspólne odkrywanie dziedzictwa Łemków będących częścią społeczności i historii regionu.
Od października do listopada zapraszamy na wystawę, koncerty, spotkania oraz jubileuszową, 20. edycję Warsztatów Tradycyjnego Pisania Ikon. Tegoroczny program pozwala spojrzeć na kulturę łemkowską z różnych perspektyw – znajdzie się w nim miejsce na sztukę współczesną, muzykę cerkiewną i tradycyjne pieśni, osobiste wspomnienia związane z Akcją „Wisła”, a także na spotkanie z tradycją ikonopisania.
Zapraszamy zarówno osoby, dla których kultura łemkowska jest częścią rodzinnej historii, jak i tych, którzy chcą ją dopiero poznać.
Na wszystkie wydarzenia wstęp wolny. Na wybrane wydarzenia obowiązują zapisy lub wejściówki.
„eLEMentarz” – wystawa Joanny Fuczko
5 października – 15 listopada | Galeria CDT w Lubinie
Jak młode pokolenie opowiada o swojej tożsamości i rodzinnych korzeniach?
Na wystawie „eLEMentarz” Joanna Fuczko – ceniona artystka pochodząca z Lubina – łączy łemkowskie dziedzictwo ze współczesnym językiem ilustracji. Centralnym punktem wystawy jest cykl prac wykonanych w technice kolażu cyfrowego, inspirowanych słowami języka łemkowskiego. Każda z nich jest wizualną interpretacją jednego wybranego słowa, przedstawionego w zapisie fonetycznym, oryginalnej pisowni oraz w tłumaczeniu – warianty tego samego słowa przenikają się, nawarstwiają i przeplatają z obrazami, tworząc dynamiczne kompozycje. Prace powstały w oparciu o „Ilustrowany słownik języka, kultury i tradycji Łemków” Anny Czuchty i Piotra Jasiona.
Cykl uzupełniają „Słowa czerpane” – niewielkie obiekty w postaci słów zamkniętych w drewnianych sitach na papierze czerpanym. Każdemu z nich towarzyszy kod QR prowadzący do nagrania audio, dzięki czemu odwiedzający mogą usłyszeć prezentowane słowa wypowiedziane po łemkowsku.
„«eLEMentarz» wyrasta z potrzeby przyjrzenia się temu, co zostaje. Jest cyklem cyfrowych kolaży zbudowanych wokół słów języka łemkowskiego, który dla mnie jest językiem odziedziczonym, zapamiętanym fragmentarycznie, obecnym bardziej w świadomości niż w codziennym użyciu” – mówi artystka.
Wystawa nie ogranicza się jednak do prezentacji prac. Jej częścią będzie ściana ekspresji, na której odwiedzający będą mogli zostawić własne refleksje dotyczące tożsamości, przynależności i poczucia „niewłasności”.
O artystce: Joanna Fuczko (ur. 1993) – graficzka i animatorka, prowadzi Pracownię Podstaw Grafiki Projektowej w Instytucie Sztuk Wizualnych Uniwersytetu Zielonogórskiego. W swojej twórczości podejmuje tematy tożsamości kulturowej, pamięci i powrotu do korzeni – wątki te, wynikające z jej łemkowskiego pochodzenia, pojawiają się m.in. w filmie animowanym „Echa” oraz w realizacjach muzycznych. Jest współzałożycielką zespołu PRABABA, inspirującego się tradycyjną muzyką słowiańską.
Wstęp wolny. Dla grup zorganizowanych istnieje możliwość oprowadzania po wystawie – zapisy: tel. 767 508 108, promocja@cdt.lubin.pl.
Wernisaż wystawy „eLEMentarz”
23 października, godz. 18.00 | Galeria CDT w Lubinie
Zapraszamy na uroczyste otwarcie wystawy „eLEMentarz” w towarzystwie artystki.
Podczas wernisażu będzie można spotkać się z Joanną Fuczko, poznać inspiracje stojące za jej pracami i porozmawiać o łemkowskich korzeniach, do których się odwołuje.
Wieczorowi towarzyszyć będzie oprawa muzyczna – wystąpi Daria Kuziak, kompozytorka i animatorka kultury łemkowskiej, która na skrzypcach wykona utwory ludowe oraz autorskie kompozycje. Jest autorką łemkowskiej opery „Hołos”, wystawianej w sezonie 2025/2026 we Wrocławiu, Krakowie i Warszawie.
Ok. godz. 18.30, bezpośrednio po otwarciu, odbędzie się oprowadzanie po wystawie przez samą artystkę.
Wieczór pełen rozmów, muzyki i sztuki, w którym nie zabraknie też poczęstunku.
Wstęp wolny.
20. edycja Warsztatów Tradycyjnego Pisania Ikon
19–24 października | pracownie CDT w Lubinie
To już 20. edycja Warsztatów Tradycyjnego Pisania Ikon. Przez sześć wieczorów uczestnicy poznają tradycyjną technikę ikonopisania i pod okiem ks. Pawła Zabrockiego, przy współpracy firmy „Joanna Kiryluk Autograf”, będą tworzyć własne ikony.
To czas skupienia, cierpliwości i precyzji, a przy tym okazja do spotkania z żywą tradycją, która od wieków towarzyszy kulturze cerkiewnej.
Zajęcia odbywają się w godzinach wieczornych. Szczegóły dostępne są w regulaminie na stronie www.cdt.lubin.pl. Warsztaty są bezpłatne i skierowane do osób dorosłych. Materiały zapewnia organizator.
Liczba miejsc jest ograniczona. Obowiązują zapisy.
Koncert muzyki cerkiewnej – „Katapetasma”
24 października, godz. 18.00 | Cerkiew Świętej Trójcy, ul. 1 Maja 13A w Lubinie
Muzyka zabrzmi w przestrzeni lubińskiej cerkwi. Męski Zespół Muzyki Cerkiewnej „Katapetasma” zaprezentuje liturgiczne śpiewy bizantyjskie i polifonię cerkiewną. Koncert będzie okazją do spotkania z muzyką cerkiewną w jej naturalnym kontekście – w przestrzeni cerkwi, z jej charakterystyczną akustyką.
Nazwa zespołu pochodzi od greckiego określenia zasłony oddzielającej ołtarzową część świątyni, uchylanej w najważniejszych momentach nabożeństwa – podobnie „Katapetasma” odkrywa przed słuchaczami piękno najstarszych tradycji śpiewu cerkiewnego: bizantyjskiej, staroruskiej i gruzińskiej.
Zespół koncertował w kraju i za granicą, m.in. w Niemczech, Belgii, Serbii i Francji, gdzie odbył tournée obejmujące ponad 30 miast. Ma w dorobku płyty „Tryptyk Jabłeczyński” i „Kodeks supraski” oraz liczne nagrania radiowe i telewizyjne. Kierownikiem i inicjatorem „Katapetasmy” jest dr Łukasz Hajduczenia – badacz muzyki cerkiewnej, solista Warszawskiej Opery Kameralnej i Polskiej Opery Królewskiej, wykładowca Uniwersytetu Warszawskiego.
Wstęp wolny.
Akcja „Wisła” – spotkanie ze świadkiem historii
4 listopada, godz. 17.00 | Sala Widowiskowa CDT w Lubinie
Historia Akcji „Wisła” to nie tylko daty i wydarzenia. To także historie konkretnych osób i rodzin.
Podczas spotkania Mieczysław Boczniewicz, świadek historii, opowie o swoich doświadczeniach związanych z Akcją „Wisła”. Rozmowę poprowadzi Daniel Horoszczak.
Spotkanie będzie miało formę rozmowy oraz dialogu z uczestnikami. To okazja, by posłuchać osobistej historii świadka i porozmawiać o wydarzeniach, które wpłynęły na losy społeczności łemkowskiej w regionie.
Obowiązują wejściówki – do odbioru w CDT w Lubinie.
Koncert zespołu „S.H.A.”
6 listopada, godz. 19.00 | Sala Widowiskowa CDT w Lubinie
S.H.A. (czyt. „sza”, jak cisza, spokój, pauza) to spotkanie trzech pieśniarek: Susanny Jary, Hanki Wójciak i Agaty Siemaszko.
Nazwa zespołu pochodzi od pierwszych liter ich imion, a „sza” to subtelne zawołanie do uwagi, chwila na głęboki oddech, by świadomie przeżywać wielobarwność kulturową i dźwiękową.
Artystki łączą swoje głosy i muzyczne światy, sięgając do wspólnych galicyjskich i karpackich korzeni. Ich repertuar obejmuje pieśni tradycyjne i własne, wykonywane wielogłosowo po polsku (w tym gwarą góralską), ukraińsku, łemkowsku, słowacku, romsku i rusińsku. S.H.A. wyrasta z poczucia przynależności do wielobarwnego, podzielonego, a jednocześnie współdzielonego regionu Europy Środkowo-Wschodniej i opowiada o wspólnych, złożonych dziejach różnych grup kulturowych.
Trzy kobiece głosy zabarwione są brzmieniem gitary Kuby Bobasa Wilka i kontrabasu Miłosza Skwiruta, a nad dźwiękiem czuwa Grzegorz Pyda, wybitny reżyser dźwięku. To koncert pełen wielogłosowych pieśni, które niosą zadumę, radość i nadzieję, oraz mocy poezji, w którym trzy światy łączy miłość do śpiewu, muzyki i człowieka.
Skład: Susanna Jara (śpiew, skrzypce), Hanka Wójciak (śpiew), Agata Siemaszko (śpiew), Kuba Bobas Wilk (gitara), Miłosz Skwirut (kontrabas), Grzegorz Pyda (reżyser dźwięku).
Obowiązują wejściówki – do odbioru w CDT w Lubinie.
Poznaj łemkowskie dziedzictwo
„Łemkowie w centrum” to nie tylko wydarzenia na scenie czy w galerii. Ważną częścią projektu są również materiały, które pozwalają pozostać z poznaną historią na dłużej.
Powstanie folder edukacyjny „Łemkowie na Dolnym Śląsku – historia i współczesność”, poświęcony historii społeczności łemkowskiej w regionie oraz Akcji „Wisła”. Publikacja będzie dostępna w języku polskim, a wybrane treści zostaną przygotowane również w języku łemkowskim.
Dla dzieci przygotowana została kolorowanka „Motywy łemkowskie” autorstwa Joanny Fuczko. Ilustracje inspirowane łemkowską sztuką są okazją do poznawania wybranych motywów poprzez zabawę.
Wydarzenia projektu będą również dokumentowane fotograficznie i filmowo.
Wszystkie materiały na stronie www.cdt.lubin.pl

Łemkowie w centrum 2026
Historia. Sztuka. Muzyka. Pamięć. Współczesność.
Kilka tygodni spotkań z kulturą łemkowską – od tradycyjnego ikonopisania, przez muzykę cerkiewną i współczesną sztukę, po osobiste historie związane z Akcją „Wisła”.
Zapraszamy do wspólnego poznawania dziedzictwa, które jest częścią historii i kultury naszego regionu i nadal pozostaje żywe.
Organizator: Centrum Działań Twórczych w Lubinie
Dofinansowano ze środków Muzeum Historii Polski w Warszawie w ramach programu „Patriotyzm Jutra”
Partnerzy: Powiat Lubiński, Parafia Prawosławna Świętej Trójcy w Lubinie, Fundacja „Kulturolubni”
Patronat medialny: Radio Elka, portal miedziowe.pl, portal lubin.pl, TV regionalna
Dostępność
Organizatorzy dbają o to, by wszystkie wydarzenia w ramach projektu były dostępne dla jak najszerszego grona odbiorców. Osoby z indywidualnymi potrzebami związanymi z dostępnością zapraszamy do kontaktu – telefonicznego, mailowego lub osobistego w Sekretariacie CDT w Lubinie.
Na zgłoszenie zapewniamy m.in. tłumacza języka migowego, wsparcie wolontariuszy oraz oprowadzanie po wystawie dostosowane do potrzeb osób słabowidzących.
Pełna informacja o dostępności poszczególnych wydarzeń znajduje się na stronie CDT w Lubinie: www.cdt.lubin.pl/lemkowie-w-centrum-2026
Zgłoszenia i pytania: tel. 767 560 015, e-mail: kontakt@cdt.lubin.pl
